Wstęp
Józef Regulski-Falk, herbu Rawicz, to postać, która zapisała się w historii Polski jako wojskowy i organizator życia wojskowego w Księstwie Warszawskim oraz Królestwie Kongresowym. Urodził się 7 października 1773 roku w Wielkolasie, a zmarł 24 lipca 1851 roku w Warszawie. Jego życie i kariera były związane z wydarzeniami, które kształtowały losy Polski w XVIII i XIX wieku. Regulski brał udział w wielu ważnych bitwach oraz pełnił istotne funkcje wojskowe i administracyjne, co czyni go postacią wartą bliższego poznania.
Rodzina i początki kariery
Rodzina Regulskich, znana również pod przydomkiem Falk, ma swoje korzenie w Mazowszu. Zgodnie z informacjami zawartymi w pracach Konarskiego, ród ten wywodzi się od Wrszowców i był notowany już w 1421 roku jako właściciel wsi Reguły koło Warszawy. Z biegiem lat ród uległ zubożeniu, co zmusiło jego członków do podejmowania pracy jako urzędnicy państwowi oraz zawodowi wojskowi. Feliks Regulski, ojciec Józefa, był adwokatem przy sądach w Lublinie, a jego bliski krewny Jan pełnił funkcję nadwornego medaliera króla Stanisława Augusta.
Józef Regulski ukończył szkoły w Krzemieńcu i Warszawie, a następnie wstąpił do wojsk koronnych w 1790 roku. Jego kariera wojskowa nabrała tempa podczas insurekcji kościuszkowskiej, gdzie pełnił rolę adiutanta gen. Grochowskiego. Udział w tym powstaniu był jednym z pierwszych kroków na drodze do dalszej służby wojskowej.
Służba wojskowa i odznaczenia
W latach 1797–1805 Józef Regulski był oficerem Legionów Dąbrowskiego. Jego działalność na froncie obejmowała m.in. bitwę pod Castelfranco, gdzie wykazał się dużym męstwem i umiejętnościami dowódczymi. Po zakończeniu służby w Legionach, przeszedł do armii Księstwa Warszawskiego. W latach 1807–1811 służył jako pułkownik oraz szef sztabu 2 Pułku Piechoty Legii Nadwiślańskiej. Jego obecność na froncie hiszpańskim była niezwykle znacząca, brał udział m.in. w bitwach pod Toledo oraz podczas dwóch oblężeń Saragossy.
W trakcie swojej służby Regulski został odznaczony wieloma prestiżowymi nagrodami, takimi jak order Virtuti Militari oraz Legii Honorowej. Dnia 31 marca 1812 roku otrzymał tytuł Kawalera Cesarstwa Francuskiego, co było swoistym ukoronowaniem jego zasług na polu bitwy oraz lojalności wobec Napoleona.
Udział w wojnie rosyjskiej i działalność po 1814 roku
Rok 1812 przyniósł Józefowi Regulskiego kolejne wyzwania związane z udziałem w wojnie rosyjskiej Napoleona. Walczył pod rozkazami marszałka Murata i uczestniczył w bitwie pod Lipskiem. Po klęsce Napoleona dostał się do niewoli austriackiej, co stanowiło trudny okres w jego życiu. Po powrocie do Polski w 1814 roku objął stanowisko komendanta Korpusu Kadetów w Kaliszu, zastępując teścia Wincentego Podczaskiego.
Regulski nie tylko pełnił funkcję komendanta, ale również uzyskał prawo noszenia tytułu Kawalera Państwa Francuskiego z herbem Falk. W ciągu swojej kariery został odznaczony Orderem Świętego Stanisław III klasy oraz IV klasy, co świadczy o jego znaczeniu we współczesnej mu rzeczywistości politycznej i militarnej.
Pomiędzy latami 1820 a 1824 Regulski został usunięty ze stanowiska komendanta Korpusu Kadetów, jednak mimo to pozostał związany z Kaliszem jako dyrektor nauk tej uczelni. W 1826 roku przeszedł na emeryturę i osiedlił się w Warszawie.
Działalność po przejściu na emeryturę
Po przejściu na emeryturę Józef Regulski nie zakończył angażowania się w sprawy publiczne. W czasie powstania listopadowego zaangażował się najpierw w komisję zajmującą się sprawami lazaretu rosyjskiego, a następnie pracował nad zaopatrzeniem dla powstańców. Na koniec pełnił funkcję członka sztabu gen. Krukowieckiego, co świadczy o jego nieustającej chęci służenia ojczyźnie nawet po zakończeniu formalnej kariery wojskowej.
Po upadku powstania listopadowego Józef Regulski złożył przysięgę lojalności wobec cara, co było podyktowane sytuacją polityczną kraju oraz jego osobistą strategią przetrwania. Jego życie zakończyło się 24 lipca 1851 roku, a pochowany został na warszawskich Powązkach bez pomnika.
Życie rodzinne
Józef Regulski był żonaty z Bibianną Podczaską herbu Rola i miał z nią troje dzieci: syna Bronisława oraz dwie córki. Jego rodzina kontynuowała tradycje związane z wojskiem oraz działalnością publiczną. Czterej prawnukowie Józefa to: Józef (1886–1973), Bronisław (1886–1961), generał Wojska II RP i PSZ; Janusz (1887–1983), ekonomista; oraz Tadeusz (1896–1971), również ekonomista i organizator warszawskiej EKD. Jednym z praprawnuków był prof. Jerzy Regulski (1924–2015), znany naukowiec.
Zakończenie
Życie Józefa Regulskiego-Falka to historia człowieka oddanego służbie wojskowej i patriotycznej, który przez całe życie starał się wnosić
Artykuł sporządzony na podstawie: Wikipedia (PL).