Stanisław Zalewski – Kombatant i Działacz Społeczny
Stanisław Zalewski, znany pod pseudonimem „Wiktor”, przyszedł na świat 1 października 1925 roku w Suchej Woli. Jego życie to historia odwagi, determinacji i niezłomności w obliczu brutalnych realiów II wojny światowej. Jako polski działacz kombatancki, prezes Polskiego Związku Byłych Więźniów Politycznych Hitlerowskich Więzień i Obozów Koncentracyjnych, Zalewski stał się nie tylko świadkiem tragicznych wydarzeń, ale również aktywnym uczestnikiem w ich upamiętnieniu oraz edukacji historycznej.
Dzieciństwo i Młodość
Stanisław Zalewski spędził swoje dzieciństwo w okolicach Studzianek, jednak szybko przeprowadził się z rodziną na warszawską Pragę. Już od najmłodszych lat angażował się w działalność harcerską, co kształtowało jego przyszłe postawy obywatelskie i patriotyczne. W obliczu niemieckiej okupacji młody Zalewski postanowił wstąpić do Związku Walki Zbrojnej, a następnie do Armii Krajowej, gdzie brał udział w akcjach sabotażowych, kolportując prasę podziemną oraz malując patriotyczne napisy.
Okres II Wojny Światowej
W dniu 13 września 1943 roku Stanisław Zalewski został aresztowany przez Niemców. Osadzono go w Pawiaku, a następnie przewieziono do obozów Auschwitz-Birkenau i Mauthausen-Gusen. W obozach zmuszany był do niewolniczej pracy, m.in. w kamieniołomie oraz fabryce zbrojeniowej Messerschmitta. Przeżycia te na zawsze pozostawiły ślad w jego pamięci. Po wyzwoleniu obozów w maju 1945 roku, Zalewski powrócił do Polski, gdzie kontynuował swoje życie jako student w Szkole Inżynierskiej im. Hipolita Wawelberga i Stanisława Rotwanda w Warszawie, specjalizując się w motoryzacji.
Życie po wojnie
Po zakończeniu wojny Stanisław Zalewski nie zapomniał o swoich doświadczeniach z czasów obozowych. Aktywnie angażował się w działania mające na celu upamiętnienie ofiar niemieckich obozów koncentracyjnych oraz edukację historyczną na temat II wojny światowej. Jego relacje o dramatyzmie życia codziennego w obozach były ważnym świadectwem dla przyszłych pokoleń. Zalewski opowiadał o przymusowej pracy więźniów, transportach do komór gazowych oraz krematoriów, ukazując tragedię zagłady Żydów i pozbawienia człowieczeństwa.
Działalność Publiczna
Stanisław Zalewski był również aktywnym uczestnikiem życia publicznego. Na początku stycznia 2018 roku Polskie Związek Byłych Więźniów Politycznych Hitlerowskich Więzień i Obozów Koncentracyjnych, którego był prezesem, złożyło pozwy przeciwko wydawcy gazety oraz rozgłośni radiowej z Bawarii za używanie sformułowania „polskie obozy” w kontekście niemieckich obozów zagłady. Proces miał na celu zaprzestanie korzystania z tego sformułowania oraz publikację przeprosin.
Upamiętnienie i Edukacja Historyczna
Zalewski regularnie uczestniczył w uroczystościach rocznicowych oraz spotkaniach edukacyjnych dotyczących okupacji niemieckiej i historii obozów koncentracyjnych. Jako świadek historii występował przed młodzieżą i dorosłymi, przekazując swoje doświadczenia oraz wiedzę na temat tragicznych wydarzeń II wojny światowej. Jego historia była również tematem filmów dokumentalnych, takich jak „Stanisław Zalewski. Ambasador pamięci” w reżyserii Magdaleny Żelasko.
Odznaczenia i Wyróżnienia
Za swoją działalność publiczną oraz wkład w upamiętnianie historii II wojny światowej Stanisław Zalewski otrzymał szereg odznaczeń. Należą do nich Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski oraz Złoty Medal „Zasłużony Kulturze Gloria Artis”. W 2025 roku otrzymał także Odznakę Honorową „Bene Merito” oraz Złotą Odznakę Zasługi przyznaną przez Austrię.
Zakończenie
Stanisław Zalewski to postać niezwykle ważna dla polskiej historii i pamięci narodowej. Jego życie to nie tylko osobista historia przetrwania i walki o prawdę, ale także przykład oddania dla idei upamiętnienia ofiar II wojny światowej. Działając jako prezes Polskiego Związku Byłych Więźniów Politycznych Hitlerowskich Więzień i Obozów Koncentracyjnych, stał się symbolem niezłomności i odwagi, a jego relacje są nieocenionym świadectwem dla przyszłych pokoleń.
Artykuł sporządzony na podstawie: Wikipedia (PL).